Buckskin Shirts เสื้อหนังกวาง

วันอาทิตย์ที่ 10 เมษายน 2011 เวลา 04:41 น. Lonesome dove วิถีชิวิตคาวบอย ศิลปะวัฒนธรรม อาวุธและเครื่องมือ
พิมพ์
User Rating: / 0
แย่ดีที่สุด 

 

Sitting-Bull-Buckskin(Tatanหลาย คนคงเห็นว่าเครื่องแต่งกายอินเดียนแดงหรือชาวอเมริกันพื้นเมืองที่เราเห็น จากภาพยนต์หรือที่ชุมชนคาวบอยอินเดียนบางคนใส่กันนั้น  มีลักษณะพิเศษที่ไม่เหมือนใคร โดยเฉพาะชุดหนังที่จะมีการตกแต่งด้วยหนังที่ขลิบเป็นเส้นเล็กๆ สวยงามเป็นเอกลักษณ์ของตนเอง ชุดอเมริกันพื้นเมืองยุคร้อยกว่าปีก่อนที่มีคนเก็บสะสมไว้ ส่วนใหญ่ทำด้วยหนังกวาง

แต่ กว่าที่มันจะพัฒนามาเป็นรุปแบบอย่างที่เห็นนี้ มันก็ใช้เวลามากกว่าร้อยปี และจริงๆ แล้ว มันไม่ได้เป็นศิลปพื้นเมืองของชาวอินเดียนแดงดั้งเดิมอย่างแท้จริง แต่เป็นสิ่งที่ได้รับอิทธิพลมาจากฝรั่งผิวขาวอีกเช่นกัน เพราะคนอเมริกันพื้นเมืองยุคก่อน ไม่รู้จักวิธีทำเสื้อผ้า และชอบเปลือยกายมากกว่า มีหนังสัตว์ปกปิดร่างกายน้อยมาก

 

มีคนดังๆ ในยุคตะวันตก นิยมแต่งตัวด้วยเสื้อผ้าแบบอินเดียนแดงกลายๆ เพื่อแสดงให้เห็นว่าตัวเองเก๋าในดินแดนตะวันตก อยู่ในป่าในเขากับพวกคนป่ามานาน อย่างเช่น  Buffalo Bill  และ Calamity Jane (รูปขวา) เป็นต้น ดังรูปข้างล่าง

bbillCalamity_jane-age43

หัวหน้าเผ่าอินเดียนแดง Sitting Bull หรือชื่ออินเดียนว่า  ทาทังก้า อิโยตาเก(Thathanka Iyotake) ผู้สังหาร นายพลคัสเตอร์(Lt. Col. George Armstrong Custer)จนมีชื่อดังไปทั่วอเมริกา ซึ่งตอนหลังผันชีวิตมาร่วมแสดง wildwest show กับ Buffalo Bill อยู่ 4 เดือน ก็ปรากฎตัวในชุดเสื้อเชิ๊ตหนังกวางเป็นหลัก รูปภาพของเขาที่ถ่ายไว้หลายแห่งก็อยู่ในชุดแบบนี้

 Sitting-Bull-(Tatanka-Iyotanka)-4-pictures

Poor-Wolf-Mandan-1879

ตัวอย่างเสื้อแจ็คเก็ตหนังกวางของผู้ชายที่ทำขายในปัจจุบัน ส่วนชุดผู้หญิงในรูป เป็นของทำด้วยมือของพวกอินเดียนโบราณแท้ๆ ที่คนสะสมไว้ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1860 (พ.ศ. 2403)
Bone Bead Brown Fringed Leather Coat

ชุดอเมริกันพื้นเมืองที่มีคนออกแบบพัฒนาออกจำหน่ายในปัจจุบัน แต่ละชุด ราคาพันกว่าดอลลาร์ขึ้นไป

ผมลองไปอ่าน ประัวัติความเป็นมาของวัฒนธรรมอินเดียนจากหลายแห่ง จึงทราบว่า ก่อนที่จะมีพวกยุโรปเข้าไปในอเมริกา พวกชาวพื้นเมืองอเมริกันยังไม่รู้จักทำเสื้อผ้าที่ทอจากเส้นด้าย  แต่ใช้หนังสัตว์ทำเครื่องนุ่งห่ม โดยปกปิดร่างกายน้อยมาก พวกผู้ชายมี เพียงหนังกวาง(buckskin) แผ่นบางยาวผืนเดียวทำผ้าเตี่ยว โดยคาดจากด้านหน้าท้องปิดอวัยวะเพศและก้น พาดไปถึงเอ็วด้านหลัง รัดด้วยเชือก ปล่อยชายห้อยด้านหน้าและหลังประมาณต้นขาหรือกลางขา พวกเขาเรียกว่า บรีชคลาวต์ส (Breechclouts) และมีรองเท้าม็อกคาซินอีกคู่หนึ่งเท่านั้น ดูแล้วเป็นลักษณะของคนป่านั่นเอง (http://www.gareneker.com/a_na1.shtml)

ผ้าเตี่ยวแบบดั้งเดิมแต่ทำจากหนังกวางเนื่องจากนุ่มกว่าหนังสัตว์อื่นๆ

รูป วาดในยุคแรกๆ ประมาณปี ค.ศ. 1500 ที่ชาวผิวขาวเริ่มไปติดต่อซื้อขา่ยกับพวกอเมริกันพื้นเมือง จะเห็นว่าผู้ชายที่ไม่มีตำแหน่งระดับหัวหน้าเผ่ายังเปลือยกายอยู่

ภาพวาดพวกอินเดียนแดงยุคคนขาวเข้าไปเห็นใหม่ๆ ที่ใส่ผ้าเตี่ยวหรือ Breechclouts ในแถบทะเลทราย

พวกสตรีนุ่งกระโปรงสั้นหรือสเกิ๊ตสั้นเหนือเข่าที่ทำจากหนังกวางเช่นกัน ในหน้าหนาวก็จะเพิ่มอีกนิดหน่อย เช่น หนังสัตว์เย็บเป็นถุงขา(leggings) และเสื้อแบบไม่ผ่าอก  ส่วนผู้หญิงก็จะมีถุงขาและเสื้อแบบพอนโช(poncho) คือใช้หนังทั้งแผ่นมาเจาะรูตรงกลางสรวมใส่ทางศรีษะลงมาคลุมร่าง

Image4krwheelermandanwomanmanpipe

ถุงขา(leggings จะเรียกว่ากางเกงก็คงไม่ได้)แบบต่างๆ


รูปสาวอินเดียนแดงแถบวิชิต้า ถ่ายประมาณปี 1870 โดย William S. Soule

เมื่อ มีพวกสอนศาสนาจากยุโรปเข้าไปเผยแพร่วัฒนธรรม พวกบาทหลวงสอนให้พวกพื้นเมืองรู้จักใส่เสื้อผ้าใ้ห้มิดชิิด โดยสอนให้เชื่อว่า การแต่งกายแทบจะเปลือยเป็นสิ่งผิดที่จะถูกพระเจ้าสาปแช่ง ดังนั้น พวกผู้ชายจึงเริ่มใส่ถุงขาและผ้าเตี่ยวเป็นประจำ พวกผู้หญิงก็ใส่เสื้อที่ทำจากผ้าเส้นด้ายหรือใยเป็นประจำ โดยได้จากการแลกของกับผ้าของชาวยุโรป

ยิ่งนานเข้า ความเชื่อว่าต้องใส่เสื้อผ้าปกปิดร่างกายจึงจะได้รับการโปรดปรานโดยพระเจ้า ก็ฝังลึก หลังปี 1750 พวกอินเดียนแดงแถบตะวันออกที่ติดต่อกับพวกยุโรปก่อน ก็พัฒนาเสื้อผ้าของตนโดยใช้ผ้าฝ้ายตามแบบพวกยุโรป พวกเชโรกีถึงกับเรียนรู้ในการปลูกฝ้ายและทอผ้าลินินเพื่อทำเสื้อผ้าด้วยตัว เอง

ในช่วงนั้น พวกอเิมริกันพื้นเมืองแถบตะวันตกยังคงใช้หนังกวางทำเครื่องแต่'กายอยู่ แต่ก็ปรับถุงขา ผ้าถุง เสื้อ ให้ยาวหุ้มกายมากขึ้น เช่น ผู้หญิงนุ่งสเกิ๊ตยาวลงต่ำกว่าเข่า และถุงน่องก็ยาวขึ้น  จนกระทั่งวัฒนธรรมยุโรปกดดันเข้าไปมากขึ้น  หลังปี 1870 จึงเริ่มใช้เครื่องแต่งกายที่ทำจากผ้า


เสื้อเชิตของพวกชาวพื้นเมืองอเมริกันในที่ราบตะวันตกยุคต้น(ก่อนอิทธิพลยุโรปเข้าถึง)

ลักษณะ ของเสื้อของชาวพื้นเมืองอเมริกันในที่ราบตะวันตกยุคต้น คือก่อนที่พวกยุโรปจะเข้าไปถึง จนถึงประมาณปี 1870 กว่าๆ จะเป็นเสื้อเชิตหนังกวาง(buckskin shirt)ที่คล้ายกับชาวพื้นเมืองอเมริกันในที่ราบทางเหนือ กลาง และใต้  พวกที่อยู่ในที่ราบแคนาดาก็คล้ายกับอเมริกันทางเหนือ  ลักษณะแตกต่างที่สำคัญคือรูปแบบของคอเสื้อ และการตกแต่งด้วยหนังที่ตัดเป็นเส้นเล็กๆ (fringe) ที่ใหล่หรือไม่แต่งเลย

เสื้อ เชิตหนังกวาง ยุคต้นในที่ราบภาคกลางของแดนตะวันตก ซึ่งนิยมสรวมโดยพวกอินเดียนแดงเผ่า Tsis tsis tas หรือ ไชแอน(Cheyenne) พวกลาโกตา(ซู) ทางใต้ (southern division of Lakota (Sioux)) พวก โชโชน อูเต ไปอูเต

การ ตัดหนังเป็นเส้นเล็กห้อยเป็นพู่ประดับนี้  นอกจากเพื่อความสวยงามแล้ว ยังช่วยให้บริเวณอกอุ่นขึ้นในหน้าหนาว และเส้นเล็กๆ นี้จะเป็นตัวดูดน้ำจากผืนหนังและกระจายให้ระเหยไปในอากาศได้ดีขึ้น ทำให้หนังแห้งร็ว

พวกเขาเย็บเสื้อโดยตัดเย็บตามรูปผืนหนังเดิมที่ได้ มาโดยมีการตัดขอบน้อยมาก บริเวณแถบหน้าอกและหลังนิยมกรีดให้เป็นเส้นเล็ก ยาวมประมาณ 1.5 นิ้ว หรือ 3.5 ซ.ม. หนังที่ใช้ทำแขนเสื้อไม่นิยมตัดขอบและไม่ใส่ฟู่หรือ fringed ใต้แขน  ที่ใหล่และด้านล่างของแขนเสื้อไปทางข้อมือประมาณ 4 นิ้วจะเย็บด้วยตะเข็บละเอียดมาก  แขนเสื้อส่วนมากจะสั้นกว่าแขนเสื้อแบบพวกยูโร-อเมริกันใช้กัน คือยาวลงมาประมาณ 3 ใน 4 ของระยะจากข้อศอกถึงข้อมือ

การเย็บเสื้อบั๊กสกินที่แท้  คนที่นิยมของแท้มักอ้างว่าต้องเย็บด้วยมือเท่านั้น วิธีเย็น แสดงอยู่ในรูปนี้

เสื้อหนังกวางโดยทั่วไป หน้งชิ้นหน้าและหลังของเสื้อ จะถูกผูก(thronging)เป็นจุดๆ เข้าด้วยกันด้วยหนังกวางเส้นเล็กๆ ยาวประมาณเส้นละ 6 นิ้ว  หนังชิ้นหน้าและหลังด้านล่างของเสื้อทั้งข้างซ้ายขวาตั้งแต่ตะโพกลงไปจะ ปล่อยไว้ไม่ผูกติดกัน เพื่อให้เคลื่อนไหวได้สะดวกเวลาทำงานหรือขี่ม้า  เสื้อสำหรับใส่ไปงานสังคมมีลักษณะเดียวกัน แต่ไม่เย็บด้านข้าง บางทีก็มีชนิดที่ยาวกว่า ส่วนมากเชิตหนังกวางจะยาวประมาณต้นขา  ปกเสื้อจะใช้แผ่นหนังเย็บติดกับคอด้วยตะเข็บที่ใหญ่กว่า

สีของเสื้อ หนังกวางส่วนใหญ่คือสีควันไฟ ซึ่งเกิดจากการเอาหนังไปรมควัน พวกอินเดียน Blackfeet จะรมควันหนังค่อนข้างมากกว่าเผ่าอื่น เสื้อสำหรับงานพิธีจะรมควันค่อนข้างน้อย จากนั้นแต่งด้วยสารชนิดหนึ่งเพื่อให้มีสีคล้ายสีขาว

น่าเสียดาย หลังจากปี 1870 ชาวพื้นเมืองอเมริกันต้องพึ่งพาเสื้อผ้าที่ทอจากด้ายและเส้นใยอื่นจากรัฐบาลยูโร-อเมริกัน เนื่องจากถูกกักกันให้อยู่ในที่สงวน พวกเขาจึงไม่สามารถหาหนังและสีเปลือกไม้มาย้อมหนังเพื่อทำเสื้อผ้าได้ ในรูปนี้เป็นเด็กชายและหญิงเผ่าเชโรกี ในค่ายกักกันรัฐคาโรไลน่าเหนือ ถ่ายในปี 1939

วิวัฒนาการของเสื้อหนังกวาง จากผ้าเตี่ยว ไปจนถึงชุดแบบต่างๆ ที่มีคนศึกษา ทำรูปแบบเอาไว้


ผ้าเตี่ยวอินเดียนแดงแถบตะวันตก
* WesternBuckskinBreechclouts.gif
ถุงขา ของอินเดียนแดงแถบเหนือ และที่ราบภาคกลางตอนเหนือ
* Northern&NorthCentralPlainsBuckskinLeggings.gif
  เสื้อหนังกวางรู่นแรกๆ ฝีมือประยุกต์ของอินเดียนดงแถบที่ราบภาคเหนือ
* EarlyNorthernPlainsBuckskin.gif
เสื้อหนังกวางแถบที่ราบภาคกลางระยะหลังๆ นิยมในหมู่อินเดียนแดงเผ่า ไชแอน, ซู, โช
โชน, อูเต้, ไปยูต
* LateStyleCentralPlainsBuckskin-Cheyenne,Sioux, Shoshone,Ute,Paiute.gif

พวก พรานล่าสัตว์หรือคนภูเขา และพวกท่องเที่ยวหรือทำมาหากินแถบชายแดนตะวันตก  ต่างก็รับเอารูปแบบเสื้อหนังกวางของพวกอเมริกันเพื้นเมืองไปใช้เหมือนกัน  เพราะส่วนใหญ่มักต้องทำเสื้อผ้าจากหนังสัตว์เอง ซึ่งมีรูปแบบพัฒนาไปใกล้กับเสื้อผ้าจากแถบยุโรปมากขึ้น

เนื่องจากรูป แบบเสื้อหนังกวางมีเอกลักษณ์ของความป่าเถื่อนที่แฝงความเก๋งดงามและสง่าแปลก ตา ต่อมาจึงได้รับความนิยมแพร่สู่คนเมืองมากขึ้น โดยเฉพาะเจ้าหน้าที่ หรือทหารที่ต้องไปรบหรือลาดตระเวณตามชายแดน แม้กระทั่งนายพล คัสเตอร์ นักสู้อินเดียนแดงผู้โด่งดังก็นิยมแต่งชุดหนังกวางเพื่อให้ตัวเองมี เอกลักษณ์ของนักสู้ในดินแดนตะวันตก

พรานล่าสัตว์แลtนักแสดงที่มีชื่อ เสียงแถบตะวันตก อย่างเช่น  Buffalo Bill,  Annie Oakley, Sitting Bull หัวหน้าอินเดียนแดงผู้สังหารคัสเตอร์ได้  เมื่ออยู่ในการแสดง Wild West Show  ต่างก็นิยมใส่ชุดหนังกวางที่มีฟู่ประดับเช่นกัน

 

  ลักษณะเสื้อหนังกวางของคนขาวตามชายแดนตะวันตก
* Frontierman Buckskin.gif
ลักษณะเสื้อหนังกวางของคนภูเขา หรือพวกพรานภูเขา ที่เป็นคนผิวขาว
* MountainManBuckskin.gif
เสื้อหนังกวาง ของนายพล คันเตอร์ ที่ยังมีคนเก็บไว้ในพิพิธภัณฑ์

* GeneralCuster'sBuckskinJacket.JPG

เสื้อหนังกวางของพรานดักสัตว์
* Trapper'sBuckskin.gif

รูปแบบชุดหนังกวางผู้หญิง

  เครื่องแต่งกายของหญิงชาวพื้นเมืองอเมริกัน ก้มีวิวัฒนาการไปต่างๆ กัน ดังนี้ 

  เสื้อหนังกวางสตรี เผ่า เฟรสเสส, ไชแอน, ซู, อูเต้, โชโชน, ไพยูต
 EarlyCentralPlainsBuckskinFresses-Cheyenne-Sioux-Ute-Shoshone-Paiute.gif 


ชุดหนังกวางสตรีรุ่นแรกๆ อินเดียนแถบป่าตะวันออก เผ่าลานาเป, เมามี(มิดมี่), พบในหุบเขาโอไฮโอประมาณปี 1700
 EarlyEasternWoodlandBuckskinDresses-Lanape,Maumee(Midmi) found Ohio Valley-1700.gif


ชุดหนังกวางสตรีรุ่นแรกๆ แถบที่ราบตอนเหนือ
* EarlyNorthernPlainsBuckskinDresses.gif


ชุดหนังกวางสตรีแถบที่ราบตอนใต้ เผ่าคิโอว่า, อะราปาโฮ, โคมานเช
* EarlySouthernPlainsBuckskinDresses-Kiowa,Arapaho,Comanche.jpg 

 

นอกจากชุดปกติแล้ว ปัจจุบันยังมีชุดเข้าพิธีเต้นรำสำหรับผู้หญิงอีกด้วย ลักษณะทั่วไปมีดังนี้
ชุดสตรีแถบที่ราบตอนกลางสมัยใหม่
* ModernCentralPlainsBuckskinDanceDress.gif 
ชุดสตรีแถบที่ราบตอนเหนือยุคใหม่
* ModernNorthernPlains_BuckskinDanceDresses.gif 
ชุดสตรีแถบที่ราบตอนใต้ยุคใหม่
* ModernSouthernPlainsBuckskinDanceDress.gif